Edyta Stein łączy chrześcijan i Żydów

Edyta Stein – św. Teresa Benedykta od Krzyża, to wielka wrocławianka, która swoim życiem i twórczością filozoficzno – teologiczną, odpowiedziała na pytanie o sens własnego istnienia. W sierpniu minęło 77 lat odkąd poniosła męczeńską śmierć w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau. W 2019 roku przypadła również 20. rocznica, odkąd Jan Paweł II ogłosił Ją współpatronką Europy.

Co wiemy o wrocławskiej Świętej?

Edyta Stein urodziła się 12 października 1981 r., w święto Jom Kipur w wielodzietnej, zamożnej rodzinie żydowskiej na wrocławskim Przedmieściu Odrzańskim. Była najmłodszym z jedenaściorga dzieci handlarza drewnem Siegfrieda Steina (z Gliwic) i Augusty Stein z domu Courant (z Lublińca). ,,Urodziłam się w Dniu Pojednania i matka obchodziła w nim zawsze moje urodziny. (…) Przywiązywała do tego faktu wielkie znaczenie i sądzę, że on właśnie, bardziej niż wszystkie inne, zauważył, że najmłodsze dziecko było jej szczególnie drogie. (…) W moich marzeniach jawiła się przede wszystkim wspaniała przyszłość. Marzyłam o szczęściu i sławie. Byłam przekonana, że jestem przeznaczona do czegoś wielkiego” – wyznała pisząc powieść biograficzną.

Dziś śmiało można powiedzieć, że jej marzenia się zrealizowały, bo na całym świecie wznosi się jej pomniki, ustawia popiersia, władze lokalne nazywają Jej imieniem ulice i place, pod Jej wezwaniem budowane są również kościoły i kaplice. Mało tego! Wydanie Jej dzieł obejmuje 27 tomów, a Jej życie i myśl są przedmiotem rozpraw naukowych, spektakli teatralnych i ujęć filmowych. Osiągnęła wyżyny ołtarzy – została ogłoszona błogosławioną i świętą i ponad to ustanowiona, razem z Brygidą Szewdzką i Katarzyną ze Sieny, współpatronką Europy.

Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=547676

Edyta wychowana w wierze żydowskiej, po śmierci dobrego znajomego Adolfa Reinacha – w trakcie I wojny światowej – miała wpaść w apatię i rozdarcie duchowe. Prawdy szukała między innymi w filozofii. Odpowiedzi na swoją tęsknotę znalazła w Chrystusie. Po studiach przyjęła Chrzest św. w Kościele Katolickim. Była słynną wykładowczynią. Po dojściu nazistów do władzy wstąpiła do klasztoru Karmelitanek w Kolonii, gdzie przyjęła imię Teresy Benedykty od Krzyża. Czuła się Żydówką i Niemką jednocześnie, a jej najlepszym przyjacielem był filozof Roman Ingarden. Do niego Edyta pisała w liście z 1917 r., podczas I wojny światowej: ,,Ufam, że mur nie będzie nigdy tak wysoki, byśmy nie mogli ponad nim podać sobie ręki”. Niestety, w obliczu narastających prześladowań Żydów 31 grudnia 1938 roku została przeniesiona do karmelu w Echt w Holandii. Po zajęciu Holandii przez Niemców została zatrzymana podczas masowych aresztowań katolików pochodzenia żydowskiego 2 sierpnia 1942 roku, w odwecie za ogłoszenie listu pasterskiego episkopatu holenderskiego w obronie Żydów. W czasie aresztowania miała powiedzieć swojej siostrze, Róży: ,,Chodź, idziemy cierpieć za swój lud”. Aresztantów osadzono najpierw w przejściowym obozie Westerbork w północnej Holandii. Ostatni raz widziano ją 7 sierpnia na dworcu głównym we Wrocławiu podczas postoju pociągu wiozącego ją wraz z innymi Żydami do obozu w Oświęcimiu. Prawdopodobnie 9 sierpnia została zagazowana w niemieckim nazistowskim obozie zagłady KL Auschwitz II-Birkenau w Oświęcimiu. Jej towarzyszami w męczeństwie byli siostra Lisamaria Meirowsky i brat Wolfgang Rosenbaum OFM. Jej zwłoki zostały spalone w obozowym krematorium.

Jan Paweł II podczas kanonizacji Edyty Stein, powiedział: ,,Gdy będziemy odtąd obchodzić co roku wspomnienie nowej świętej, musimy także pamiętać o Szoa, straszliwym planie wyniszczenia całego narodu, którego ofiarą padły miliony naszych żydowskich braci i sióstr. Niech Pan rozpromieni oblicze swe nad nimi i niech ich obdarzy pokojem”.

By Siliesiac – Praca własna, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=19419163

Edyta Stein – wzór dla współczesnych Europejczyków

Święta Teresa Benedykta od Krzyża swoim życiem i twórczością filozoficzno – teologiczną, które się przenikają, odpowiedziała na pytanie o sens własnego istnienia. Jej odpowiedź jest własna, osobista, jak jej życie – niepowtarzalna.

Ks. dr hab. Jerzy Machnacz, w książce ,,Edyta Stein – św. Teresa Benedykta od Krzyża. Wprowadzenie w życie i twórczość”, zaznacza, że ,,w wysiłku poszukiwania odpowiedzi jest wzorem dla współczesnych Europejek i Europejczyków, ich Patronką, aby mieli odwagę w zgłębianiu własnego istnienia, nigdy na tej drodze nie ustawali i nie zadowalali się odpowiedziami, naruszającymi integralność ich bytu, aby swoim życiem, znaczonym myśleniem, wiarą, nadzieją i miłością zbliżali się do pełni Istnienia”.

Towarzystwo im. Edyty Stein

30 lat temu, pod koniec 1989 r. we Wrocławiu powstało Towarzystwo im. Edyty Stein. Głównym celem Towarzystwa jest kultywowanie i propagowanie intelektualnego i duchowego dziedzictwa Edyty Stein – Świętej Teresy Benedykty od Krzyża, stworzenie we Wrocławiu centrum badań poświęconych Jej myśli, osobie i świadectwu, a także ochrona i upamiętnianie miejsc związanych z Jej osobą- w szczególności domu rodzinnego. – Zainspirowani wielowymiarowością tej wyjątkowej kobiety tworzymy przestrzeń spotkania, rozmowy i rozwoju dla pogłębienia i poszerzenia dialogu narodów polskiego, niemieckiego i żydowskiego, międzyreligijnego dialogu chrześcijańsko-żydowskiego, a także odbudowy i upowszechniania wielokulturowego i wielonarodowego dorobku Europy Środkowej – mówi ks. Jerzy Witek, prezes Towarzystwa. Służą temu liczne organizowane seminaria, krajowe i zagraniczne konferencje, odczyty i spotkania kulturalno – artystyczne. Towarzystwo prowadzi także działalność wydawniczą – oferuje wydawnictwa pokonferencyjne, broszury oraz artykuły dotyczące zagadnień nurtujących współczesny świat. Od 1995 roku siedzibą Towarzystwa jest Dom Edyty Stein przy ul. Nowowiejskiej 38 we Wrocławiu.

Dom Edyty Stein

Wrocławski Dom Edyty Stein został zbudowany w 1890 roku, jako dwupiętrowa kamienica w neoklasycystycznym stylu. Matka Edyty, Augusta Stein, kupiła go w 1910 roku i przeszedł on do historii jako dom rodziny Steinów.

W posiadaniu rodziny był zaledwie 29 lat, do 1939 roku. Kilka lat po wojnie miasto przekazało budynek przedsiębiorstwu rozpowszechniania filmów ,,Odra-Film”. 12 grudnia 1990 roku Dom został wpisany do rejestru zabytków, a dd 1995 roku jego właścicielem jest Towarzystwo im. Edyty Stein.

Obecnie Dom stał się miejscem licznych spotkań i wydarzeń kulturalno – artystycznych oraz formacji intelektualno – duchowej. Obiekt jest udostępniany zwiedzającym, którzy mogą poprzez zwiedzanie uświęconego miejsca doświadczyć źródła łaski i zaczerpnąć z jego obfitości. Przemieszczając się po Domu można obejrzeć jego pomieszczenia oraz stałą wystawę poświęconą życiu i duchowości Świętej. – Dom odwiedzają nie tylko ludzie z terenów całej Polski ale i zza granicy. To, co uważam za cenne, to fakt, że naszą wrocławską świętą interesuje się młodzież. Pamiętam, jak podczas Światowych Dni Młodzieży odwiedziło nas ok. 5 tys. młodych ludzi, głównie ze wspólnot neokatechumenalnych. Jej kult wciąż się rozwija – wyznaje ks. Jerzy Witek.

Nagrody im. Edyty Stein

Do wymienionych powyżej wydarzeń kulturalno – artystycznych w Domu Edyty Stein z pewnością zaliczyć można ceremonię wręczenia nagród Jej imienia. Odbywa się ona od trzech lat w dniu urodzin Edyty – 12 października. Statuetki i dyplomy uznania osobom najbardziej zaangażowanym w propagowanie duchowego dziedzictwa naszej wrocławskiej patronki Europy przyznaje Kapituła Towarzystwa im. Edyty Stein oraz Dyrektor Ośrodka Pamięć i Przyszłość. Ceremonii przyznania nagród towarzyszą wykłady i koncerty.