Muzyka kreacyjna

Kiedy mówimy o muzyce kreacyjnej należy nawiązać do postaci Paula Nordoffa i Clive’a Robbinsa, którzy pod koniec lat 50-tych XX wieku rozpoczęli działalność terapeutyczną w Anglii.

Gdy specjaliści spotkali się w 1958 roku Clive Robbins poszukiwał nowych form i metod terapeutycznych w pracy z dziećmi. Zaczął opierać sesje indywidualne terapii na improwizacji. Uczestnicy spotkania wspólnie tworzyli muzykę. Nową metodę wymienieni badacze wprowadzili między innymi w Centrum dla Dzieci Cierpiących na Autyzm przy pensylwańskim Uniwersytecie, a także w Logopedycznym Centrum w mieście Wichita w Kansas. Przez ponad 20 lat jeździli po kraju i rozpowszechniali swoje propozycje terapii muzyką na arenie międzynarodowej. Londyńskie Centrum Kształcenia było pionierem w sięganiu po ową metodę pracy z osobami z problemami natury emocjonalnej.

Wymyślona przez mężczyzn metoda jest aktywną formą muzykoterapii, gdyż i pacjent i terapeuta biorą w sesji czynny udział. Owa terapia może mieć charakter indywidualny lub grupowy. Pacjent wybiera dowolny instrument, nie musząc się martwić o to, czy umie na nim grać. Jeśli chodzi o rolę terapeuty to gra on zazwyczaj na fortepianie i prowadzi improwizację głosową.

Na cechy terapii Nordoffa/Robbinsona składają się takie elementy, jak:

  • współpraca między obiema stronami terapii służąca tworzeniu muzyki;
  • uznanie świadomości muzycznej oraz kreatywności i klinicznego zastosowania elementów muzycznych za ważne dla samej terapii;
  • docenienie muzycznych motywów, tematów i form jako sił porządkujących dla pacjenta oraz jako pewnego rodzaju środek służący tworzeniu relacji muzycznej;
  • konieczna tu jest ocena i dokumentowanie na przykład na nagraniu, w formie audio lub video;
  • angażowanie do pracy nawet dwóch terapeutów, jacy zmierzają do wspólnego celu w terapii o charakterze indywidualnym lub grupowym;
  • położenie nacisku na aktywne słuchanie i częste ocenianie;
  • przyznanie, że następstwa sięgania po muzyki mogą być w swej naturze typowe, a równocześnie uznanie, iż każdy klient reaguje indywidualnie;
  • akcentowanie, iż muzyka jest narzędziem terapii;
  • docenienie najmniejszej pozytywnej zmiany w reagowaniu pacjenta na dźwięki muzyki;
  • konieczność poszerzania zasobów muzycznych po to, aby wykorzystywać możliwość poznania muzyki różnych kultur i narodów.

Podejmowana terapia wywołuje w jednostce poczucie radości współuczestniczenia w wydarzeniu muzycznym, kształtuje także percepcję i doświadczenie. Wpływa na budowanie czy też rozwijanie motoryki. Zwiększa poczucie wartości, motywuje do wysiłku, ponadto kształtuje umiejętności wokalne.

Należy mieć na uwadze fakt, iż powyższa terapia ma charakter innowacyjny i wysoce eksperymentalny. To improwizatorskie wyzwanie, bez konkretnie ustalonego planu działań. Natomiast sam kierunek pracy z jednostką wyznaczony jest przez jej reakcję. Terapeuta dokonuje wysiłku pracy na granicy możliwości osoby prowadzonej, co wiąże się z możliwością interakcji terapeutycznej. Sesję nagrywa się i poddaje wnikliwej analizie przez 2-3 osoby z zespołu terapeutycznego. Obserwacje analizuje się, omawia, wyciąga w nich wnioski i dyskutuje się na ich temat z każdego punktu widzenia. W ten sposób możliwa jest ocena skuteczności pracy terapeuty i postępów dokonanych przez osobę prowadzoną przez terapeutę. Oczywiście, w przypadku tegoż ostatniego potrzebna jest ciągła kontrola, analiza procesu terapii, aby kolejne sesje były jeszcze bardziej skuteczne i lepsze.

Wspomniani specjaliści skonstruowali punkty strategii, jaką powinien podjąć świadom wyzwania terapeuta. Postulaty brzmią następująco:

  • bądź czujny i wrażliwy na możliwości klienta i zasoby jego energii;
  • bierz pod uwagę schorzenie klienta;
  • zwracaj uwagę na chwilowe nastroje pacjenta;
  • bacznie obserwuj relacje między sobą a klientem;
  • w czasie sesji słuchaj uważnie, zapraszaj poprzez muzykę, bądź elastyczny i otwarty na wszelkie niespodziewane zwroty sytuacji, pozostawiaj okres ciszy, bądź świadom tempa i dynamiki, dokonuj ciągłej oceny, bądź wrażliwy na rejestry, w których klient gra czy śpiewa, porozumiewaj się z klientem naturalnie.