Ołtarz biskupa Jerina powraca do wrocławskiej katedry

Perła wrocławskiego manieryzmu, główny ołtarz Archikatedry św. Jana Chrzciciela, wraca po renowacji i odbudowie na swoje miejsce. To historyczny moment dla świątyni, która czekała na to wydarzenie 75 lat. Rana zadana w trakcie II wojny światowej zostanie uzdrowiona.

Pomysł na rekonstrukcję ołtarza powstał w trakcie wystawy „Skarbiec. Złotnictwo archikatedry wrocławskiej”, która była dostępna w Muzeum Narodowym we Wrocławiu w 2017 roku. Podczas ekspozycji można było zobaczyć ołtarz, który zachował się w 80 proc. Idea trafiła na podatny grunt władz kościelnych i świeckich. Dzięki decyzji metropolity wrocławskiego – arcybiskupa Józefa Kupnego, srebrny ołtarz główny fundacji Andrzeja Jerina powróci do Matki Kościołów Dolnego Śląska. Zadania rekonstrukcji podjęli się konserwatorzy Muzeum Narodowego pod kierunkiem Piotra Oszczanowskiego – dyrektora Muzeum Narodowego we Wrocławiu i Jacka Witeckiego – kuratora tej samej instytucji kultury we współpracy z ks. proboszczem parafii katedralnej – Pawłem Cembrowiczem.

Wymiar historyczny, kulturowy i religijny

Katedra św. Jana Chrzciciela została na nowo ubogacona ołtarzem (1591 r.) patrona miasta Wrocławia o tym samym imieniu. Jego powrót ma wymiar historyczny, kulturowy, ale przede wszystkim religijny. Fundatorem ołtarza był wrocławski biskup Andrzej Jerin, którego posługa pasterska przypadała w latach 1586-1596. Uważany był za jednego z najwybitniejszych włodarzy śląskiej diecezji. Wykonaniem dzieła zajęli się wrocławscy mistrzowie manieryzmu: złotnik Paul Nitsch oraz malarz Bartholmeus Fitchtenberg. Przez 350 lat przed dziełem kultury, sztuki i wiary stawały osoby różnych stanów i wyznań, by móc kontemplować treść scen oraz zachwycać się trójwymiarowością ołtarza. – To tu przez ponad trzy i pół stulecia sprawowana była Najświętsza Ofiara, były udzielane sakramenty, święcenia kapłańskie, biskupie. To miejsce pokazuje nam ciągłość spotkania człowieka z Bogiem – mówi ks. Paweł Cembrowicz, proboszcz parafii św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu. Niewątpliwa atrakcja i arcydzieło Wrocławia zdobiło katedralne prezbiterium od 1591 do 1945 r. Zostało zdemontowane przed oblężeniem Wrocławia w 1945 r. Już nigdy nie powróciło na swoje miejsce, a jego liczne elementy zostały uszkodzone bądź zaginęły.

Perła manieryzmu

Dzieło nawiązuje do tradycji sztuki gotyckiej. Wykonane jest w stylu manierystycznym. Ma formę poliptyku czyli złożonej struktury skomponowanej na kilku płaszczyznach, które wiążą całość w harmonijną koncepcję artystyczną. Ołtarz posiada dwa otwarcia. Zamknięty przedstawia dwa skrzydła, na których znajdują się główni Ojcowie Kościoła Zachodniego. Na lewej stronie widzimy św. Grzegorza Wielkiego oraz biskupa Mediolanu – św. Ambrożego natomiast na prawej stronie przedstawieni są św. Hieronim oraz biskup Hippony – św. Augustyn. Osiem kwater malarskich, ulokowanych w dwóch rzędach górnym i dolnym w pierwszym otwarciu przedstawiają wybrane sceny z życia patrona wrocławskiej katedry – św. Jana Chrzciciela. Na drugim otwarciu w centralnej części zobaczymy scenę ukrzyżowania Jezusa Chrystusa, obok którego stoi Jego Matka i najmilszy uczeń św. Jan. W bocznych skrzydłach przedstawieni są: św. Jan Chrzciciel, św. Wincent (lewa strona) oraz św. Andrzej i św. Jadwiga Śląska. Na inskrypcjach znajdują się informacje nt. fundatora i fundacji ołtarza. Na obrzeżach znajdziemy także medaliony, na których widnieje popiersie biskupa Andrzeja Jerina wraz z jego tarczą herbową.

Święta Bożego Narodzenia z ołtarzem św. Jana Chrzciciela

Rekonstrukcja i odbudowa ołtarza trwała 10 miesięcy. Udało się nadać nowy blask centralnej części ołtarza, która została zniszczona w czasie bombardowania i pożaru katedry w 1945 r. Powrót srebrnego ołtarza głównego św. Jana Chrzciciela fundacji biskupa Andrzeja Jerina do wrocławskiej katedry miał miejsce 20 grudnia 2019. W uroczystościach wzięli udział hierarchowie kościoła, inicjatorzy odbudowy, przedstawiciele miasta i województwa, rekonstruktorzy i fundatorzy ołtarza. W Pasterkę ks. abp Józef Kupny metropolita wrocławski pobłogosławi odnowiony i przywrócony srebrny ołtarz katedralny. Ten moment będzie okazją także, aby mieszkańcy Dolnego Śląska uczestniczący w uroczystości Narodzenia Pańskiego mogli ujrzeć go po 75 latach na własne oczy.