Stany Zjednoczone – co tak naprawdę łączyło je z Europą po Wielkiej Wojnie? Cz. 2

Przejdź do części pierwszej!

Na wodach – nowe rozstawienie

Kolejnym wydarzeniem pokazującym niemały wpływ polityczny USA była konferencja waszyngtońska trwająca w latach 1921-1922, której wynikiem był traktat waszyngtoński podpisany 6 lutego 1922 roku. Sam projekt został wysunięty przez Amerykanów zaniepokojonych nagłym wzrostem potęgi morskiej Japonii, miała na celu uregulowania sytuacji na Oceanie Spokojnym. Co prawda sam traktat nie dotyczył bezpośrednio polityki Europejskiej, lecz miała na nią duży wpływ. Albowiem unaoczniła fakt obniżenia się znaczenia i roli Wielkiej Brytanii jako dawnej największej potęgi morskiej. Anglicy musieli zgodzić się na równość w tym względzie ze Stanami Zjednoczonymi, które zresztą od końca XIX wieku do tego aspirowały, rozbudowując znacznie swoją flotę. Japonia na razie jeszcze musiała zgodzić się na pozycję drugiego rzędu. Francję zepchnięto do kategorii trzeciej, zrównując ją z Włochami. Ostateczne porozumienie sformułowano w traktacie podpisanym 6 lutego 1922 r. Główne porozumienie przewidywało, że docelowo siły morskie pięciu wchodzących w grę mocarstw przedstawiać się będą według stosunku 5 : 5 : 3: 1,75 : 1,75. Wielkość 5 była przewidziana dla Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych, 3 dla Japonii, a 1,75 dla Francji i Włoch. Założenia opisane powyżej pozwalają na wyciągnięcie prostego wniosku odnośnie do roli USA w Europie, uwidacznia nam się sytuacja gdzie Amerykanie mają ogromny wpływ nawet na zakres zbrojeń poszczególnych państw europejskich, albowiem zmuszają do ograniczenia zbrojeń krajów stanowiących swoiste mocarstwa naszego kontynentu.

Wersalska niekonsekwencja wobec Niemiec

Następnym wydarzeniem które uwidacznia wpływ na pewne decyzje w Europie jest plan Dawesa z 1924 r. , zakładał on rozłożenie na wiele lat reparacji wojennych oraz udzielenia pożyczki w wysokości 200 mln dolarów. Opracowany został przez  zespół ekspertów pod kierownictwem amerykańskiego bankiera Charlesa Dawesa. Od razu możemy zauważyć, że plan jest przygotowywany przez Amerykanina, osoby spoza Europy, a tenże plan gospodarczy dotyczył tylko i wyłącznie Republiki Weimarskiej, czyli de facto państwa i sprawy europejskiej. Kolejny zresztą plan dotyczący Niemiec, zatwierdzony w 1929r. został również przygotowany przez amerykańskiego przedsiębiorcę – Owena Younga, co tylko potęguje i uwypukla wpływ Stanów Zjednoczonych na sprawy Europy.

Po wojnie świetnie rozwijała się gospodarka amerykańska, wzrastała produkcja przemysłowa, a na giełdach nieustannie rosły kursy akcji, a znaczne fundusze inwestowano w odradzającej się Europie. Powiązanie między USA a Europą bardzo dobrze pokazują wydarzenia z 1929, a mianowicie początek wielkiego kryzysu, za którego symboliczny początek uznaje się tzw. czarny czwartek 24 października kiedy miał miejsce krach na giełdzie na Wall Street. Rozpoczął się gwałtowany spadek cen akcji, pociągając za sobą łańcuch bankructw i zadłużenia, które rozprzestrzeniły się na całą Europę( oprócz ZSRR). Jakoż, że ich gospodarki były ściśle powiązane. Kryzys pojawił się na prawie każdej płaszczyźnie Poniosło to za sobą takie negatywne efekty jak bankructwa, zadłużenia, recesje, masowe bezrobocia, ogólna bieda w warstwach społecznych oraz znaczące konsekwencje polityczne. Ponoszący ogromne straty ekonomiczne Amerykanie zaczęli gwałtownie wycofywać kapitał zainwestowany w Europie. Największe załamanie nastąpiło w Niemczech, ale kryzys jak wspomniałem dotknął prawie wszystkich państw. Powiązanie gospodarek obu kontynentów przyniosło znaczne konsekwencje polityczne. Przyniosło bowiem ostateczny upadek systemu demokratycznego w Niemczech, co wiązało się z dojściem do władzy Adolfa Hitlera. Poprawa koniunktury w światowej gospodarce zaczęto odnotowywać w 1933r. , jednak w Europie Środkowej wychodzenie z wielkiego kryzysu trwało do 1935r. .

Powrót do izolacji, ale na jak długo?

  Na przestrzeni następnych lat, można stwierdzić, że do 1941 r. Ameryka prowadziła ponownie politykę izolacjonizmu w stosunki do Europy, wydarzeniem które spowodowało całkowitą zmianę polityki USA( ze skrajnego izolacjonizmu na strażnika pokoju w Europie) jest po pierwsze wybuch wojny II konfliktu światowego w 1939r., a po 2 bezpośredni atak Japonii na amerykańską bazę wojskową na Pearl Harbor 7 grudnia 1941.r . De facto kiedy dzisiaj zapytamy Amerykanów kiedy rozpoczęła się wojna zdecydowana większość odpowie, że w 1941 r. , lecz Amerykanie byli świadomi zagrożenia już 1939 r., że po raz kolejny grozi im niebezpieczeństwo, a ich interwencja w przyszłości może być bardzo potrzebna. W Kongresie amerykańskim wrzało między demokratami i republikanami w sprawie ingerencji USA w Europie. Społeczeństwo nie chciało po raz kolejny angażować w konflikt, który ich nie dotyczył. Jednak rzeczywistość wojny bardzo szybko zmieniła nastroje nie tylko u skrajnie nastawionego na izolacjonizm prezydenta Roosevelta, lecz też u samych Amerykanów. W 1941 przegłosowano ustawę Lend-Lease Act uprawniającą prezydenta do udzielania kredytów państwom zaprzyjaźnionym i sprzedaży broni po preferencyjnej cenie. Ustawa bez wątpienia miał duży wpływ na przebieg wojny, przykładem może być chociażby ZSRR, która w dużej mierze dzięki pomocy tejże ustawy zdołała wytrwać tyle lat wojny oraz odnieść zwycięstwo nad III Rzeszą, w tym momencie ukazuje nam się rola Ameryki jako stróża pokoju oraz sporego zaplecza finansowego, która w ogólnym rozrachunku była bardzo potrzebna.

Wojna w 1/3 a niektórzy już planują kształt Europy po wojnie

  Etapem godnym uwagi podczas trwania drugiej wojny światowej jest również podpisanie Karty Atlantyckiej 14 sierpnia 1941 r. przez prezydenta USA Franklina Roosevelta oraz Winstona Churchilla, deklaracja przede wszystkim określała cele wojenne obu mocarstw oraz zasady powojennych stosunków międzynarodowych , m.in.: rezygnację z podboju i aneksji obcych terytoriów, respektowanie prawa każdego narodu do suwerenności, międzynarodową współpracę wszystkich państw na równych prawach, rozbrojenie państw-agresorów oraz nieużywanie siły w stosunkach międzynarodowych. Deklaracja została podpisana jeszcze przed oficjalnym przystąpieniem Ameryki do wojny, a więc można wnioskować, że USA angażowało się w politykę oraz planowało zakres stosunków państw europejskich, wcześniej niż się wydaje. Ta deklaracja jest pierwszą, lecz nie ostatnią świadczącą o ogromnym wpływie politycznym Ameryki na planowanie powojennej Europy.