Syryjska bawełna – sezon zbiorów po ulewie ołowiu

Po ośmiu latach wojny, która zaprzątała uwagę syryjskich obywateli, Festiwal Bawełny wraca do Aleppo z trzecim dniem października, a wraz z artystyczną i performatywną celebracją tego fundamentalnego dla gospodarki Syryjskiej Republiki Arabskiej surowca powracają zbiory bawełny i zapełniają punkty odziarnicze. Tam cenny puch zostanie odziarniony, to jest oddzielony od łodygi, aby następnie zostać przetworzony na włókna, z których powstaną ubrania chroniące przed zbliżającą się zimą, która w Syrii, wbrew powszechnemu przekonaniu, istnieje, a ze względu na lepką wilgoć jest niezwykle nieprzyjemna. Choć śnieg nie zawsze się pojawia, to zdarzają się przypadki zamarznięcia. 

Nie powinien zatem dziwić entuzjazm, z jakim powitano powrót Festiwalu Bawełny, który od 1954 roku aż do 2011 był, a tego października znów staje się okazją do karnawałowej zabawy. Podczas wieczornej ceremonii otwarcia syryjski Minister Rolnictwa i Reformy Rolnej Ahmad Al-Qadri podkreślił jak wielkim wysiłkiem naukowców, ekspertów i rolników było nie tylko ocalenie podstawowego artykułu produkcyjnego jakim jest bawełna, lecz także zwiększenie areału upraw pomimo ,,globalnej wojny prowadzonej przeciwko Syrii”. Gubernator Aleppo Hussain Diyab nazwał bawełnę kołem zamachowym przemysłu, natomiast Dyrektor Zjednoczenia Rolników w Aleppo Abdo Al-’Ali uznał fakt przywrócenia festiwalu za przejaw troski państwa o uhonorowanie starań rolników, dzięki którym syryjski  przemysł bawełniany powrócił na swoją prestiżową pozycję tak w świecie arabskim, jak i na arenie regionalnej czy międzynarodowej. 

O istotnym znaczeniu gospodarczym bawełny świadczy jej szerokie zastosowanie w przemyśle tekstylnym i relacja korzyści płynących z jej uprawy w stosunku do niskich wymagań środowiskowych. Częściowo odporna na susze i zasolenie gleby, bawełna stanowi atrakcyjny wybór dla suchych i półsuchych regionów takich jak na przykład Syria czy Egipt. Głównym problemem związanym z uprawą bawełny jest ochrona jej przed licznymi szkodnikami, do których należą kwieciak bawełniany czy słonecznica amerykańska. Kolejnym wymogiem pociąganym za uprawą bawełny jest jej ekstensywny charakter, duży areał i sprzęt.

Zobaczmy zatem, jak z bawełną radzą sobie Syryjczycy. W prowincji Hamie centrum odziarniania o nazwie ,,Mahrad” otrzymało bawełnę 7 października. Według jej dyrektora do pracy było gotowy 27 przeszkolonych operatorów mających do dyspozycji 5 zreperowanych i odnowionych odziarniarek. Jedna nowoczesna odziarniarka może przetworzyć około 5 ton bawełny w ciągu godziny. Co się tyczy rozmiaru produkcji, Generalny Urząd Zarządzania i Rozwoju Lasów w Hamie poinformował, że wstępne szacunki tegorocznej produkcji bawełny plasują się na poziomie 515 ton. Ponadto, 7 października rozpoczęło się zbieranie bawełny na terytorium znajdującym się pod nadzorem wspomnianego urzędu. I tutaj pierwsza niepomyślna informacja. Prace prowadzone są na 394 hektarach, a w stosunku do zeszłorocznych 2520 ha pól uprawnych, to bardzo mało. Przedstawiciel urzędu z prowincji Hamy argumentuje ten ponad sześciokrotny spadek areału brakiem wody irygacyjnej oraz porzuceniem przez rolników upraw bawełny na rzecz innych, tańszych i bardziej intratnych roślin.

Hiszam Kurdi, dyrektor kolejnego ośrodka odziarniania w Hamie znanego pod nazwą ,,Al-Fida”, poinformował, że 5 października otrzymał już pierwszą dostawę gotowej do odziarniania bawełny z prowincji Deir Az-Zoor. Dyrektor dodał, że ośrodek jest przygotowany do przyjęcia obecnie zbieranej i przygotowywanej do transportu bawełny ze wschodnich prowincji: Ar-Raqqa, Al-Haska i dodatkowych dostaw z Deir Az-Zoor. ,,Al-Fida” ma do dyspozycji 10 odnowionych odziarniarek oraz doświadczony zespół pracowników stałych i sezonowych.

Obecnie zakład jest w stanie pracować, w razie konieczności, na trzy zmiany. W sezonie 2018, zakład ,,Al-Fida” otrzymał zaledwie 17 ton bawełny ze wschodnich prowincji Ar-Raqqa i Al-Haska oraz znacznie większy tonaż z prowincji Hama wynoszący 221 ton. Należy tu zaznaczyć, że ta kolosalna różnica wynika z kilku faktów. Po pierwsze, w 2018 roku wciąż toczono walki przeciwko niedobitkom ISIS na wschodzie. Walki te nie sprzyjały bogatym zbiorom.

Po drugie, prowincja Al-Haska znajduje się na terytorium nieuznanej przez rząd syryjski Autonomicznej Administracji Północnej i Wschodniej Syrii, zwanej powszechnie Rożawą. Naturalnym jest to, że syryjsko-kurdyjskie władze Rożawy kładą rękę na produkowaną tamże bawełnę. Warto zwrócić uwagę, że około 60% ludności Rożawy to Kurdowie. Co się tyczy prowincji Ar-Raqqa, to również znaczna część jego terytorium znajduje się pod administracją Rożawy. Hama, tymczasem, jest pod kontrolą sił Prezydenta Baszara Al-Asada od drugiej połowy sierpnia 2019 roku, natomiast część jej terytoriów znajdowała się pod ich kontrolą już w 2018. Stąd ta różnica w tonażu otrzymanej bawełny. Można też oczekiwać, że w tym roku plony z Hamy będą większe niż w zeszłym. 

Pomyślne dla syryjskiego sektora bawełnianego są dane ujawnione przez Spółkę Włókiennictwa Bawełnianego w Latakii, w prowincji Latakia, która wznowiła pracę ośrodka odziarniania po okresie wojennej destabilizacji. Podczas tego okresu bawełna była sprowadzana z zagranicy, ponieważ jej syryjskie uprawy zostały zniszczone przez terrorystów. 

Dyrektor spółki poinformował o zwiększeniu produkcji bawełny do 2 ton dziennie, przez co jej dostępność w Syrii znacząco wzrosła. Dyrektor dodał, że bieżący sezon jest obiecujący, a prognozy nastrajają pozytywnie. Spółka może pochwalić się sprzedażą na rynek krajowy 70 procent miesięcznie wyprodukowanej przez siebie bawełny. Pozwala to na zaopatrzenie rynków wewnętrznych w wysokiej jakości bawełnę po rozsądnej cenie. Unika się wtedy przepłacania za bawełnę sprowadzaną z zagranicy. 

Dyrektor przekazał również, że od początku roku aż do sierpnia wartość sprzedanej bawełny wyniosła 3.9 miliarda lir syryjskich (30.14 miliona zł). Odbiorcami produktu był przede wszystkim Egipt i kraje Europy. To na te rynki wyeksportowano 144 tony bawełny o wartości 140 milionów lir syryjskich (1.08 miliona zł). Egipt uważany jest za podstawowy rynek eksportu syryjskiej bawełny pomimo trudności generowanych przez sankcje nałożone na Syrię.

Jeśli zaś mowa o rynkach wewnętrznych, to Aleppo i Damaszek stoją na czele największych syryjskich nabywców i konsumentów syryjskiej bawełny.

Jak jednak wyglądają te dane w porównaniu do tych pochodzących z innych państw arabskich? Za punkt odniesienia przyjmijmy Egipt i wróćmy na moment do wartości dotyczących areału pól uprawnych w syryjskiej prowincji Hamie. W tym roku wyniosły one 394 h, około 6 razy mniej niż w 2018. Zaznaczam, że to areał zaledwie jednej prowincji. Ile wynosiła powierzchnia uprawna pod egipską bawełnę? Pewnych danych na 2019 rok nie udało mi się znaleźć, natomiast przewidywanych było 65 000 ton wartych 150 milionów dolarów. W sezonie 2017-2018 Egipt wyprodukował 55 000 ton, a w 2016-2017 30 000 ton. W 2018 areał wynosił 330 000 hektarów, a w 2017 roku 216 000. 

Wniosek jest taki, że Syria nie może się równać z tym gigantem bawełniczym. Trudno się dziwić – wojna, sankcje, niepewna integralność terytorialna. A mimo wszystko syryjska bawełna trafiła do Egiptu. Być może stało się to za sprawą niższej ceny na jaką był gotowy przystać syryjski producent w obliczu nałożonego embarga. 

Reasumując, mimo odrodzenia się uprawy bawełny w Syrii, kraj jeszcze długo będzie podnosić się z kolan i minie wiele lat nim powróci na swoją pozycję sprzed wojny, nie mówiąc już o rywalizacji z takimi potęgami jak Chiny, Indie, Pakistan, USA czy nawet Egipt. Taki scenariusz to na dzisiaj fikcja, zwłaszcza w świetle ostatnio wzmożonej militarnej aktywności Turcji w północnej Syrii i decyzji USA o opuszczeniu tego kraju. Do czasu zniesienia sankcji, trudno myśleć o współpracy z syryjskimi producentami bawełny.

Przypisy:
SANA, << المشاركون في مهرجان القطن بحلب: يسهم في الوقوف على واقع زراعة وتصنيع وتسويق القطن- فيديو>> dostęp:  https://sana.sy/?p=1028204 ,06.10.2019
Mordor Intelligence, COTTON MARKET – SEGMENTED BY GEOGRAPHY – GROWTH, TRENDS, AND FORECAST (2019 – 2024), dostęp: 07.10.2019, https://www.mordorintelligence.com/industry-reports/cotton-market
<< السابع من الشهر الجاري… موعد استلام محصول القطن من فلاحي حماة >>, SANA, dostęp: 06.10.2019, https://sana.sy/?p=1028007
SANA, <<بدء موسم قطاف محصول القطن في منطقة الغاب>>, dostęp: 07.10.2019, https://www.sana.sy/?p=1029957
SANA, <<محلج الفداء بحماة يبدأ استلام محصول القطن من فلاحي دير الزور>> , dostęp: 06.10.2019, https://sana.sy/?p=1029000
Xinhua Net, 2018-10-21, Feature: Egyptian farmers hopeful for profitable cotton season, dostęp:07.10.2019, http://www.xinhuanet.com/english/2018-10/21/c_137547262.htm